Service standaardisatie met de OverheidsServiceBus
Gepubliceerd in
Augustus 2009 - De ontwikkeling van de digitale overheid gaat steeds sneller. Er is in toenemende mate communicatie tussen overheidsinstanties waarbij telkens nieuwe afspraken worden gemaakt over hoe elektronische communicatie wordt uitgevoerd. Op welke manier gaan overheden met deze digitalisering om? Wat voor standaarden en richtlijnen krijgen zij hiervoor?
Inleiding
Op dit moment ontstaat er een wildgroei aan manieren om de gemeentelijke basisregistraties, zoals de GBA, te bevragen. Meerdere commerciële partijen bieden de mogelijkheid om basisregistraties te raadplegen. Al deze partijen maken daarbij gebruik van hun eigen methoden en platforms. Ook bij gegevensuitwisseling tussen overheidsinstanties worden telkens nieuwe afspraken gemaakt over hoe elektronische communicatie wordt uitgevoerd. Dit zorgt voor lange en ingewikkelde ontwikkeltrajecten en hoge kosten.
Door de ontwikkeling van standaarden wil de centrale overheid lagere overheidsinstanties op een eenduidige manier laten communiceren. Initiatieven die daarvoor zijn gestart zijn bijvoorbeeld NORA (Nederlandse Overheid Referentie Architectuur). NORA beschrijft ontwerpprincipes, modellen en afspraken (standaardisaties) die overheidsinstanties kunnen gebruiken om beter samen te werken en uiteindelijk de dienstverlening naar de burger te verbeteren. Aan de basis van de ontwerpprincipes ligt een SOA-architectuur. Een belangrijk onderdeel in de standaardisatie van de communicatie tussen overheden die aansluit op een SOA-architectuur en wordt beschreven in NORA is de OverheidsServiceBus (OSB). De belangrijkste doelen van de OSB zijn het verbinden van overheden en het ontsluiten van basisregistraties. De OSB is ontwikkeld door Stichting ICTU als open source software en wordt beheerd door de GBO.Overheid. GBO.Overheid is nauw betrokken bij de organisatie en ontwikkeling van e-overheidsdiensten.
Andere diensten die de overheid ontwikkelt om de e-overheid te ondersteunen zijn de TerugMeldFaciliteit en de Gemeenschappelijke Ontsluiting Basisregistraties. Met de TerugMeldFaciliteit kunnen fouten en onjuistheden in basisregistraties worden gemeld. Gemeenschappelijke Ontsluiting van de Basisregistraties helpt het gebruik van basisregistraties te stroomlijnen. Deze services worden beschikbaar gesteld in de OSB waardoor in de toekomst het bevragen en gebruiken van basisregistraties eenduidiger en eenvoudiger zal worden. In dit whitebook worden de technische structuur, de mogelijkheden en voordelen van de OverheidsServiceBus uitgelegd.
OverheidsServiceBus (OSB)
Zoals gezegd zijn de standaarden over elektronische uitwisseling tussen service aanbieders (serviceproviders) en service afnemers (servicerequesters) van informatie vastgelegd in de OSB. Het beschrijft hoe deze informatie wordt uitgewisseld en niet wat voor informatie er wordt uitgewisseld. De OSB richt zich uitsluitend op de logistieke laag van het bericht: het transportprotocol (HTTP), messaging (SOAP), adressering en beveiliging (authenticatie en encryptie). Hierbij moet gedacht worden aan zaken als het bepalen wat het adres van een bepaalde service is, controleren wie de aanvrager van een services is en controleren of een bericht is aangekomen. Al deze gegevens worden bepaald met informatie die in de 'envelop' van een bericht staat.
Om met de OSB te kunnen werken moet gebruik worden gemaakt van een adapter die in staat is aan te sluiten volgens de regels die de OSB voorschrijft. Het gaat om webservices die over een beveiligde verbinding (SSL) worden gestuurd en die door middel van een PKI overheidscertificaat worden beveiligd. Organisaties die beschikken over een ESB-implementatie of SOA-architectuur kunnen deze makkelijk gebruiken om, met behulp van standaard adapters, aan te sluiten op de OSB. Omdat er gebruik gemaakt wordt van standaarden kunnen softwareleveranciers ook adapters ontwikkelen die aansluiten op de OSB. Zo komt de implementatie van een adapter niet bij de aanbieder of afnemer van een service te liggen maar kan er simpelweg gebruik worden gemaakt van een door de leverancier aangeboden oplossing.
Voor organisaties die niet over een eigen SOA-architectuur beschikken, is er een OSB-Gateway (zie hieronder).
OSB Koppelvlakken
De adapters die nodig zijn om op de OSB aan te kunnen sluiten moet worden ontwikkeld volgens voorgedefinieerde koppelvlakken. Een koppelvlak is een interface die de berichtstructuur beschrijft. De OSB definieert twee soorten koppelvlakken: de WUS voor synchroon berichtenverkeer en de ebMS voor asynchroon berichtenverkeer. Hiervoor zijn internationale standaarden gebruikt: ebXML/ebMS en WUS.
WUS staat voor WSDL, UDDI en SOAP. Dit zijn OASIS/W3C standaarden. Een adapter die volgens de WUS specificaties is ontwikkeld, wordt gebruikt voor bevraging, bijvoorbeeld voor het ontsluiten van basisregistraties. De WUS specificatie vereist een WSDL bestand met porttypes, operatie- en typedefinities en een beveiligde verbinding, TLS /SSL met server- en clientautorisatie (PKIoverheids certificaat).
De standaard ebMS is een onderdeel van ebXML (electronic business using eXtensible Markup Language) en staat voor ebXML Messaging Service. ebMS beschrijft hoe berichten veilig en betrouwbaar kunnen worden uitgtewisseld tussen organisaties en wordt gebruikt voor het doen van meldingen. Een voorbeeld van een service waarbij gebruik wordt gemaakt van de ebMS adapter is de TerugMeldFaciliteit.
Een aantal partijen is al bezig met het ontwikkelen van eigen adapters voor de OSB. Zo heeft Motion10 in samenwerking met het ICTU een adapter ontwikkeld voor Microsoft BizTalk en is Oracle betrokken bij de implementatie van een OSB-compliant Oracle Service Bus voor de Provincie Overijssel in het kader van Proof of Concept waar vijf provincies aan deel namen.
OSB Compliance voorzieningen
Hoe kan ik controleren of mijn OSB implementatie voldoet aan de standaarden die de OSB voorschrijft? Het ICTU beheert een OSB Compliance voorziening die voor ontwikkel- en testdoeleinden kan worden gebruikt om te controleren of een service implementatie die is ontwikkeld voldoet aan de OSB koppelvlakstandaarden. Deze Compliancevoorziening is toegankelijk vanuit het Internet.
OSB Gateway
Voor partijen die nog geen eigen ESB of SOA architectuur hebben is er een OSB Gateway. De OSB Gateway bestaat uit de koppelvlakken WUS-lite en JMS. Deze twee koppelvlakken worden door de OSB Gateway vertaald naar de door de OSB gebruikte koppelvlakken WUS en ebMS en andersom. De OSB Gateway zorgt voor de transformatie en conversie van de verschillende protocollen tussen de WUS, ebMS en de WUS-lite en JMS adapter. Het verschil tussen het WUS en WUS-lite koppelvlakken is dat er bij het gebruik van het WUS-lite koppelvlak geen gebruik hoeft te worden gemaakt van http over een beveiligde verbinding (SSL). Het JMS koppelvlak beschrijft hoe organisaties gebruik kunnen maken van JMS (Java Message Service).
OSB Service Register
Het Service Register beschrijft alle services die in de OSB beschikbaar zijn, zowel technisch als inhoudelijk. Er wordt in beschreven welke service door welke partij wordt aangeboden en of de aanvrager bevoegd is om die service te gebruiken, maar ook de status, beschikbaarheid en versie van de service worden beschreven. Het OSB Service Register is eigenlijk een soort catalogus die de beschikbare services beschrijft.
Voor het aanbieden van services worden de volgende zaken geregistreerd: organisaties die services aanbieden, de services die zij aanbieden, documenten zoals technische specificaties en certificaten worden beschreven, contact gegevens van de organisatie en voorwaarden die worden gesteld voor afname van de services. Het Service Register is vooral bedoeld als ondersteuning voor architecten, ontwikkelaars en beheerders van een organisatie die gebruik wil maken van de OSB.
De figuur hieronder geeft de werking van de OSB schematisch weer.
Conclusie
Met de ontwikkeling van de OSB zet de overheid een grote stap in het Service gericht denken. Met de term "aangesloten op de OSB" wordt bedoeld dat gewerkt wordt conform het stelsel van afspraken die door de OSB worden voorgeschreven.
Doordat er gebruik wordt gemaakt van open standaarden worden software leveranciers in staat gesteld adapters te ontwikkelen waarmee kan worden aangesloten op de OSB. Hierdoor zullen ontwikkelkosten worden gereduceerd maar ook tijd en kosten bij de implementatie en het beheer. Zo kunnen overheden in de toekomst beter en sneller gegevens met elkaar uitwisselen en kan er geen wildgroei aan afspraken ontstaan.
Om zelf adapters te ontwikkelen die aansluiten op de OSB zal er binnen de organisatie kennis over de OSB ontwikkeld moeten worden. Het hebben van enige kennis van een service geörienteerde architectuur of het hebben van een eigen service geörienteerde architectuur zal het proces vergemakkelijken maar is niet noodzakelijk. Deze organisaties kunnen gebruik maken van de OSB gateway om aan de sluiten op de OSB.
Referenties
Waardering:
Print versie
PDF versie
Reacties
Nieuwe reactie inzenden